วิธีการอุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรม
การอุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรม มีข้อกำหนดและระเบียบวิธีในการอุปสมบทสรุปได้
ดังนี้
สมบัติของการอุปสมบท ๕ ประการ
การอุปสมบทด้วยวิธีญัตติจตุตถกัมมอุปสัมปทาต้องประกอบด้วยองค์ประกอบหรือ
ที่เรียกว่าสมบัติ ๕ ประการ จึงถือว่าเป็นการอุปสมบทที่ถูกต้องสมบูรณ์ ดังนี้
๑. วัตถุสมบัติ หมายถึง คุณสมบัติของผู้อุปสมบท ๕ คือ
๑.๑ ต้องเป็นมนุษย์ผู้ชาย
๑.๒. มีอายุครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์ นับแต่ปฏิสนธิ
๑.๓ ไม่เป็นบุคคลวิบัติ เช่น ถูกตอน แปลงเพศ เป็นต้น
๑.๔ ไม่เคยทำความผิดอย่างร้ายแรงในพระพุทธศาสนา เช่น ฆ่าบิดามารดา ต้อง
อาบัติปาราชิก เป็นต้น
๒. ปริสสมบัติ คือ ความถึงพร้อมแห่งภิกษุบริษัท หมายถึง ภิกษุผู้ทำการ
อุปสมบทต้องมีจำนวนครบตามที่กำหนด คือ ในปัจจันตประเทศหรือท้องถิ่นทุรกันดาร
หาภิกษุยาก อย่างน้อยต้องมีภิกษุ ๕ รูป ในมัชฌิมประเทศ หรือมัธยมประเทศ คือ ถิ่นที่
เจริญอย่างน้อยจะต้องมีพระภิกษุ ๑๐ รูป รวมพระอุปัชฌาย์ด้วย ถ้าขาดหรือหย่อนโดยไม่ครบ
องค์กำหนดเรียกว่า ปริสวิบัติ มีผลให้การอุปสมบทนั้นไม่สำเร็จ
๓. สีมาสมบัติ ความถึงพร้อมแห่งสีมา หมายถึง ในการอุปสมบทนั้น สงฆ์ต้อง
พร้อมกันทำในเขตที่กำหนดเรียกว่า สีมา คือ สถานที่ประชุมทำสังฆกรรมนั้นต้องได้มาตรฐาน
ถูกต้องตามพระธรรมวินัยได้ขนาดถูกต้องมีนิมิตไม่เสียเป็นต้น
๔. บุพกิจ หมายถึง กิจที่จะต้องทำให้แล้วเสร็จก่อนการอุปสมบทมี ๔ ประการ คือ
๑.๑ ตรวจตราผู้อุปสมบทต้องมีคุณสมบัติครบ
๑.๒ มีอุปัชฌาย์รับรอง หรือชักนำเข้าหมู่
๑.๓ ตรวจดูบริขารที่จำเป็นมีบาตรและจีวรเป็นต้นต้องพร้อม ถ้าขาด ผู้เป็น
พระอุปัชฌาย์ต้องจัดหา
๑.๔ ผู้อุปสมบทต้องเปล่งวาจาขออุปสมบทด้วยตนเอง
๕. กรรมวาจาสมบัติ หมายถึง การสวดประกาศรับเข้าหมู่คือเป็นภิกษุ โดย
พระกรรมวาจาจารย์จะสวดประกาศให้สงฆ์ฟัง วาจาที่สวดประกาศนั้นเรียกว่า ญัตติจตุตถ-
กรรมวาจา แปลว่า การสวดประกาศในท่ามกลางสงฆ์โดยมีวาจาครบ ๔ รวมทั้งญัตติ คือ
ครั้งที่ ๑ สวดญัตติ คือ คำประกาศให้สงฆ์ทราบเพื่อทำกิจของสงฆ์ร่วมกัน อีก ๓ ครั้งเรียกว่า
อนุสาวนา แปลว่า วาจาขอความเห็น คือตั้งญัตติแล้วสวดอนุสาวนา ๓ หน ในระหว่างสวด
อนุสาวนา ถ้ามีภิกษุรูปหนึ่งคัดค้านขึ้น การให้อุปสมบทนั้นเสียไปทันที ถ้าทุกรูปนิ่งถือว่า
ยอมรับ การอุปสมบทครั้งนั้นถือว่าสำเร็จ
กรรมวาจาสมบัตินี้บางแห่งแยกออกเป็นญัตติสมบัติและอนุสาวนาสมบัติ
การบวชด้วยญัตติจตุตถกรรมนี้ หากสมบัติข้อใดข้อหนึ่งบกพร่อง ถือว่าการบวช
ใช้ไม่ได้ เป็นอุปสมบทวิบัติ
ที่มา : หนังสือหลักสูตรนักธรรมตรี